Live Live

Jan Brokken komt naar Hoorn! - Hans Altman

Gepubliceerd: Zaterdag 13 oktober 2018 23:01

Jan Brokken komt naar Hoorn! - Hans Altman

Nou en? Hoor ik menig Westfries denken. Jan Blokker? Want die brombeer kennen we nog wel. Westfriezen zijn gek op Blokker. Maar Brokken? Een schrijver ? Nooit van gehoord !

Toch is dat niet terecht. Want Jan Brokken, geboren in 1949, is één van onze beste schrijvers. Hij leeft nog en hij komt op donderdag 18 november om 20:00 uur naar de Centrale bibliotheek van Hoorn in de Wisselstraat. Vijf minuten lopen van het station. En op 11 februari 2019 met het Berlage Saxophoon Quartet in de Schouwburg Het Park te Hoorn (staat nog niet in het officiële programma). Als u wilt kunt u ter voorbereiding op het optreden van Jan Brokken op 18 november nog luisteren naar de uitzending van NPO Radio 1 op woensdag 10 oktober van 0.00 – 1.00 uur in de Rubriek ‘Nooit Meer Slapen’. Voor liefhebbers van cultuur één van de mooiste programma’s van de publieke omroep.



Zijn bezoek aan de Centrale Bibliotheek van Hoorn gaat over zijn nieuwste boek ‘De rechtvaardigen’. En na de pauze zult u ongetwijfeld vragen kunnen stellen over zijn gehele oeuvre. Ik zal er dit keer helaas niet bij kunnen zijn, maar kan u wel iets vertellen over zijn achtergrond en optreden op 3 oktober met ‘Scherpdenkers’ in het Concertgebouw.

Jan Brokken heeft zijn hele leven al affiniteit met muziek. Lees ‘In het huis van de dichter’ over de pianist en zijn persoonlijke vriend Youri Ergonov. Een groot deel van zijn romans heeft Jan Brokken zelf beleefd, dan wel door zijn bezoeken op alle verschillende locaties doorleefd. Eén van zijn bevindingen over de schilder, pianist en componist Mikalojus Konstantinas Ciurlionis komt helaas niet voor in ‘De Rechtvaardigen’, maar is meer dan de moeite waard er naar te vragen. Ciurlionis leefde van 1875 tot 1911, bleek al snel een wonderkind en overleed na een depressie aan een longontsteking. De vader van Ciurlonis, organist, werd ontslagen omdat hij op straat per ongeluk Litouws sprak. Onder Russisch bewind streng verboden. Inspiratiebron voor Mikalojus. En voor Jan Brokken, die ontelbaar veel van dit soort ‘archieven’ met zich meedraagt.

Jan Brokken is, door zijn grondige onderzoeksjournalistiek, een eeuwige bron van verhalen geworden. Maar is ook historicus pur sang als hij signaleert dat door de Tweede Wereldoorlog een belangrijk deel van de cultuur van Midden en Oost Europa is weggeslagen. Elk boek van Jan Brokken is een aaneenschakeling van prachtig beeldende verhalen met historische verbanden. In ‘Mijn kleine waanzin’ herkent u de geschiedenis van het naoorlogse Nederland. Door Jan Brokken te lezen komt u dichter bij Europa, door hem te horen vertellen wordt dat direct voelbaar. Geert Mak heeft de naam. Jan Brokken is een auteur in de traditie van Emmanuel Leroy Ladurie en zelfs als hij voorleest, vertelt hij.



‘De Rechtvaardigen’ gaat over de Nederlandse consul in Litouwen Jan Zwartendijk, die vrij snel aan het begin van de Tweede Wereldoorlog erin slaagde duizenden Joden uit Polen en Litouwen uit handen van de Duitse bezetter te houden door een vluchtroute, via Rusland en Japan op weg naar de vermeende eindbestemming Curaçao. Hij werd daarbij gesteund door zijn Tsjechisch-Duitse vrouw. Litouwen was een vluchtheuvel voor de Joden van Oost Europa. Het Russische deel van deze route werd om materiele reden gesteund door Stalin.

Veel van zijn boeken gaan, naar eigen zeggen, over mensen die sjoemelen, wegkijken. Jan Zwartendijk wilde niet als held gezien worden, Hij wist bij leven ook niet hoeveel Joden hij uiteindelijk heeft gered. Zwartendijk was voor Philips als directeur werkzaam in Oost-Europa en daarnaast als honorair consul in Litouwen aangesteld. ‘Historicus’ Jan Brokken wijst in het interview subtiel op een slordige fout van Lou de Jong over de mogelijke vluchtroutes in Oost en Noord Europa.

In 1963 is Jan Zwartendijk door de secretaris-generaal van het Ministerie van Buitenlandse Zaken onder verantwoordelijkheid van Luns berispt voor het overtreden van de visumregels. Tegelijk ontstond hernieuwde belangstelling voor het goede werk van Jan Zwartendijk als “Engel van Curaçao”. In december 1963 is op verzoek van het Ministerie door een Haagsche correspondent van de Leeuwarder Courant een artikel over de rol van Jan Zwartendijk tijdens de Tweede Wereldoorlog geschreven. Daaropvolgend kreeg hij een berisping, waarop het schuldgevoel van Jan Zwartendijk over het lot van de Joden sterk toenam. Motivatie voor zijn drie kinderen aan het Simon Wiesenthal Instituut in Wenen te verzoeken het lot van de door Zwartendijk geholpen Joden te onderzoeken. Het Holocaust Research Centrum in Jerusalem heeft het onderzoek als eerste uitgevoerd. Jan Zwartendijk overleed op tachtigjarige leeftijd en op de dag van zijn begrafenis verscheen het rapport waarin vermeld werd dat 95% van de Joodse vluchtelingen het hadden overleefd.

U zult ademloos naar Jan Brokken kunnen luisteren, want hij is een geboren verteller met een enorm reservoir parate kennis en een absoluut gevoel voor het beeldend verwoorden van situaties en emoties. Met als leermeester Hella Haasse, die hij leerde kennen als verslaggever van de Haagsche Post. ‘Het beste fundament voor een historische roman is chaos’.



Het optreden van Jan Brokken in het Concertgebouw werd muzikaal verbonden met muziek van het Berlage Saxofoon kwartet. Vrijdag 12 oktober te bewonderen in de Drommedaris in Enkhuizen. Ik denk dat diegenen die het concert en de voorlezing in Enkhuizen hebben bijgewoond zullen beamen dat het een unieke belevenis is. Uitgangspunt voor deze samenwerking vormen een paar andere boeken van Jan Brokken. U kunt deze unieke voorstelling nog meemaken op 11 februari in ‘Het Park’ in Hoorn. Met de schrijversavond in de Bibliotheek van Hoorn op hebt u dan een prachtig tweeluik beleefd. En voor alle scholieren van Westfriesland vormen beide voorstellingen een unieke kans eens over de grenzen te kijken.



Hans Altman.

Deel deze pagina:

WEEFF - redactie@weeff.nl - Realisatie website: HPU Internet Services