Live Live

Jan Baas, afzwaaiende burgemeester van Enkhuizen

Gepubliceerd: Zondag 24 december 2017 14:09

Jan Baas, afzwaaiende burgemeester van Enkhuizen

Je voornamen zijn voluit: Jan, Geert, Adrianes. Naar wie ben je vernoemd en ben je tevreden met je namen?

Ik ben vernoemd naar mijn opa Jan en overgrootopa Geert Adrianes en ben heel blij met mijn namen. Mijn opa was een voorbeeld voor mij. Hij heeft gevochten voor gelijke arbeidsrechten, er voor gestaakt en is er voor ontslagen. Hij overleed op zijn 65e verjaardag en heeft niet meer van het pensioen kunnen genieten waarvoor hij heeft gevochten. Hij was helemaal ‘af’ door al het harde werken.

Welke portefeuille beheer je het langst en hoe is de ontwikkeling van deze portefeuille door de jaren verlopen?

P&O is de portefeuille die ik het langst in beheer heb. P&O moet voldoen aan de verwachtingen en de wensen van de organisatie. Hier heb ik veel tijd en werk in gestoken om de organisatie in Enkhuizen goed te laten ‘swingen’. Voor de fusie hadden we een geweldige organisatie. Het gaat nu met de SED niet meteen goed en dat is niet zo vreemd. Dit komt uiteindelijk wel goed.
Een fusie lijkt mij onvermijdelijk. Voorheen hadden we 45 personeelsleden, maar 1 voor een functie. Als die ene dan ziek werd, dan gaf dat problemen. Met meerdere werknemers kun je de kennis bundelen in de organisatie. De één weet wat meer van het één en de ander van iets anders.

Je houdt toezicht op het RvT Regionaal platform Criminaliteitsbeheersing. Waar zie je dan precies op toe?

Dat de organisatie doet wat deze moet doen en dat ze het geld op de juiste manier besteden. Ik ben ambassadeur van deze club die preventief heel veel doet. Er worden onder meer cursussen gegeven. Maar ook overvaltraining, zodat mensen weten wat ze kunnen doen wanneer ze overvallen worden. Of we organiseren een avond over hoe je je kunt weren tegen Cybercrime. Aan dit laatste is onlangs een avond gewijd in de Nieuwe Doelen. Mijn taak is om te weten wat er in de regio leeft en waaraan behoefte is. Daarna voorzie ik in die behoefte, dit beantwoordt aan de vraag van ondernemers.

Heb je als burgemeester LinkedIn nog nodig om te netwerken?

Voorheen niet, wel nu ik voor mijzelf ga beginnen. Toch heb ik er ook heel wat aan gehad als het ging om kundigheid die ik nodig had in mijn burgemeestersambt. Je kunt snel contact leggen wat betreft kundigheden en vragen hoe anderen dingen geregeld hebben. Het heeft mij veel contacten gegeven. Ik heb op Linkedin aangekondigd dat ik wegga als burgemeester. Binnenkort zal ik bekend maken dat ik een bedrijfje opgericht heb en dat ik in te huren ben. Wel heb ik van goede adviseurs de tip gekregen om de eerste 3 maanden overal nee tegen te zeggen en dan eens te bekijken waar ik ja tegen had kunnen zeggen. Anders staat mijn agenda na 2 weken al weer vol. Ik ben inmiddels benaderd door mensen en heb hen gezegd dat zij mij over 2 maanden nog eens mogen bellen, maar dat ik pas na 3 maanden beslis.

Aan mijn expertise op het gebied van criminaliteitsbestrijding van onder meer de hennepaanpak, is enorme behoefte in Nederland. Verder ben ik in te huren als adviseur voor het opzetten van diverse projecten en als commissaris. Ik heb een officiële opleiding gedaan tot commissaris en ben gecertificeerd. Dit is iets wat ik nog niet uitgeoefend heb. Je bent dan ook toezichthouder. Ik kwam er achter dat ik in mijn huidige functie al driekwart van de dingen doe die ik daar leerde. Maar over zaken op juridisch gebied heb ik hele interessante dingen geleerd.

Wat was de trigger om het project van jeugd en alcohol op te zetten?

De schade voor de samenleving die drank veroorzaakt is in verhouding tot drugs 9 op 1. Bijna een miljoen mensen zijn ernstig verslaafd aan alcohol met alle gevolgen van dien. Het is een langzaam werkend verslavingsproduct. Hoe jonger je begint en des te meer je dan drinkt, hoe ernstiger de hersenschade zal zijn. Dit is onherstelbaar, niet meer te genezen. Hersenen groeien tot het 21e levensjaar. Als je je dat realiseert, is het toestaan van alcohol onder de 18 bijna een vorm van kindermishandeling. Ik heb dit vaker gezegd, wat mij niet in dank werd afgenomen.

Als burgemeesters zagen wij jaarlijks oplopende cijfers in GGD rapporten. Maar ook zagen we toename van geweldsdelicten, ernstige eenzijdige ongelukken en zelfs overvalachtige dingen die allemaal in de weekenden plaatsvonden. En dan nog de vernielingen…. Onze politie-inzet gebeurt voor 60% tijdens de uitgaansweekenden.
We kregen ook informatie van een kinderarts uit het ziekenhuis. Die vertelde ons dat de cijfers van de GGD-rapporten nog maar een tipje van de sluier waren. Ik ben wel eens mee geweest in zo’n HIT-team (noot van de interviewer: Horeca Interventie Team). Ik was gechoqueerd.
De tolerantie van agenten naar dronken mensen is groot. Je kunt wel een extra collega willen inzetten, maar ik snap dat agenten zeggen dat er iets aan de oorzaken gedaan moet worden. Het aantal mensen dat een ongeluk krijgt met de brommer of fiets op weg naar huis is gigantisch. De meeste ongelukken gebeuren ‘s nachts tijdens de weekenden.

Op 5 oktober 2017 was er een najaarscongres van het Nederlands Genootschap voor Burgemeesters (NGB) in Lelystad. Wat gebeurt er allemaal op zo’n dag?

Op dit congres bespreken we met deskundigen de onderwerpen waar we dagelijks mee te maken hebben. We hebben een mooi netwerk dat reuze belangrijk voor ons is. Wanneer hier iets gebeurt waarmee ik nog nooit te maken heb gehad, volstaat één telefoontje naar het NGB om mij in contact te brengen met collega’s die het al ervaren hebben. Mijn ervaringen zijn ook onderdeel van dat netwerk. We hoeven het wiel niet steeds opnieuw uit te vinden. Er zijn bijvoorbeeld al collega’s die meegemaakt hebben dat een zedendelinquent naar huis kwam.

Kun je leren voor burgervader?

Er bestaat geen opleiding tot burgemeester. In een jaar tijd heb ik een training en opleiding over wettelijke taken doorlopen. Hiermee was ik er nog niet, want je moet eigenlijk permanent bijblijven. Wetgevingen en de bevoegdheden veranderen, ervaringen veranderen. De manier van rampen bestrijden is bijvoorbeeld de afgelopen jaren heel erg veranderd. De Veiligheidsregio is opgericht en de verantwoordelijkheid voor de brandweer is toegenomen. Je krijgt steeds meer rollen.

Op een congres in 2014 vond er een paneldiscussie plaats over de burgemeester van de toekomst. Hoe zou die burgemeester er uit moeten zien?

In 2005 was er sprake van dat een burgemeester voortaan gekozen zou moeten worden. Ik had me voorgenomen om niet aan die verkiezingen mee te doen en ben me toen vrijwillig gaan voorbereiden op een carrière na het burgemeesterschap. Uiteindelijk werd het wetsvoorstel door de 1e Kamer verworpen, waardoor ik door kon gaan met mijn werkzaamheden.

Ik ben 100% tegen, want ik denk dat het heel erg mis kan gaan met een gekozen burgemeester. We zijn een democratisch land dat van veel partijen houdt. Dat merk je ook, anders zouden we niet op zoveel verschillende partijen stemmen. De raad is de baas die ons vertegenwoordigt. Als de burgemeester gekozen wordt, wie is dan zijn baas? Is dat dan de raad of iemand anders? Als ik gekozen zou worden, dan zou ik me door een raad geen dingen laten opleggen die ik niet wil. De burgers hebben mij gekozen, dan ga ik toch niet naar die raad luisteren? Dit is niet geregeld, er zijn geen afspraken over gemaakt.

Nederland is één van de weinige landen waar een burgemeester heel veel te vertellen heeft in het veiligheidsdomein. In alle landen waar een burgemeester gekozen is, heeft hij daarover helemaal niets te vertellen. Dat raakt hij allemaal kwijt. Want wie is er gekozen? Het kan wel de lokale kroegbaas zijn. Of een ander dubieus typje. Daar gaat de politie echt niets aan vertellen hoor, die gaat zo’n burgemeester niet betrekken in de aanpak van criminaliteit. Dan krijg je weer hoe het vroeger was: de politie doet haar ding en dat sluit niet aan bij wat er in een stad of gemeente aan de hand is.

Je staat op de 20e plaats in de top 30 van langstzittende burgemeesters in Nederland. Maakt het je iets uit of je in zo’n lijst opgenomen bent?

Lacht verrast. In Noord-Holland ben ik de langstzittende bestuurder. Met mijn voormalig wethouderschap in Beverwijk en het burgermeesterschap in Wieringen, zit ik al 27 jaar in het openbaar bestuur. Dat is heel bijzonder. Zeker als je het in Enkhuizen volhoudt. In die veertien jaar is er heel wat gewisseld. Ik ben de enige die niet gewisseld is in die jaren.

Wanneer bedacht je de naam, “Seed Valley”?

Dat heb ik niet zelf bedacht, het is een keer als associatie begonnen. We zitten hier op de ‘groene software’, zoals in Silicon Valley (noot van de interviewer: de term heeft betrekking op alle hightechbedrijven in het gebied aan de zuidkant van de Baai van San Francisco in Californië). Wat ze daar allemaal in software bedacht hebben, zoals Google en Facebook etc, dat hebben ze hier met groenten bedacht. Al die knowhow op dat vlak zit hier.
Ik geloof heilig in framen (overtuigingstechniek in communicatie). Je moet in één zin kunnen vatten wat je bedoelt. Als je iets moet gaan uitleggen dan wordt het nooit wat. 50% van alle zaden van de wereld komt hier vandaan. Als hier een bom op zou vallen, dan komt de voedselvoorziening in gevaar. Er gaan dan heel wat landen honger krijgen! Geen groenten meer hebben, dat is toch raar! Het is bijzonder om burgemeester te zijn van zo’n stad.

Hoe was het voor je vrouw om met een man te leven die zeven dagen in de week, 24 uur per dag in functie was?

Ze weet dat ik niet anders zou willen. Ons gezin bestaat verder uit twee zoons die allang niet meer thuis wonen. Zij hebben inmiddels zelf ook zoons. Het zijn zeer kritische familieleden en dat is maar goed ook. Iets wat mijn vrouw altijd gedaan heeft, is mij met beide voeten op de grond houden. En als ik ging zweven, was zij de eerste die me naar beneden trok. Ook mijn jongens droegen hier aan bij. Daar ben ik heel dankbaar voor, want dat heeft me wel gemaakt tot wat ik ben. Ik heb nooit zin gehad om me groter voor te doen dan dat ik ben, of een air te krijgen of zo. Nee gewoon mijn werk goed doen, er staan, dat vond ik het allerbelangrijkste.

Ik had de portefeuille van criminaliteitsbestrijding op fora kunnen presenteren, zo van: “Kijk eens wat ik doe”. Dat vond ik onzin. Je bent dan een boegbeeld, dat maakt je kwetsbaar. Nu kan ik gewoon vol aan de gang, zonder dat ik bang hoeft te zijn dat mijn vrouw doelwit wordt. Daar hebben we gesprekken over gehad. Er zijn collega’s die wanneer zij een hennepplantage oprollen, dezelfde avond nog een auto voor de deur hebben staan met inzittenden waardoor ze zich bedreigd voelen. Of dat hun auto in de fik gestoken wordt. Het is bij ons nooit zover gekomen. Ik kan het niet maken dat mijn gezin in gevaar komt door mijn werk.

Wat gaan jullie doen met de tijd die nog voor jullie ligt?

Ik neem nu gas terug omdat ik vind dat ik een normaler leven moet hebben. Ik ben een boekenfreak, wil als het ware verzuipen in een boek. Maar het is me tot nog toe niet gelukt. Dat ga ik nu veel doen. Ook ga ik nog naar HOVO, hoger onderwijs voor ouderen aan de Vrije Universiteit (VU). Er zijn interessante leergangen waar ik nog nooit aan toe gekomen ben, zoals filosofie. Iets plannen waar ik over een paar maanden naar toe wil en daar dan ook heen gaan, zoals een concert. Dat is een luxe die ik 27 jaar niet heb gehad en dat haal ik vooral voor mezelf in. Mijn vrouw vind dat ook mooi.

We hebben in de planning om nog even weg te gaan. Een rondreis door Mexico lig in het verschiet en afhankelijk van het weer, een fietstocht van Barcelona naar Sevilla. Het verschil met eerdere vakanties is dat we niet de vrijheid hadden om te zeggen: ‘We vinden het hier leuk, we blijven een dag of wat’. Een einddag van een reis hoeft nu niet bepaald te worden, de startdag wel. Dat is iets waar ik enorm naar uitkijk, geen druk meer van verplichtingen als vergaderingen en afspraken. Die druk is weg.

Jet Rood

Deel deze pagina:

WEEFF - redactie@weeff.nl - Realisatie website: HPU Internet Services