Live Live

Mariska van der Zee, ‘ik weet hoe eenzaamheid voelt’

Gepubliceerd: Donderdag 27 september 2018 12:50

Mariska van der Zee, ‘ik weet hoe eenzaamheid voelt’

WESTFRIESLAND - Vandaag start de Week van de Eenzaamheid. Deze duurt van donderdag 27 september tot en met zaterdag 6 oktober. Mariska van der Zee is specialiste eenzaamheid en helpt mensen creatief te leven.

Iedereen voelt zich wel eens eenzaam. Wanneer wordt het echt een probleem?

Een gevoel van eenzaamheid hoort bij het leven. Zeker tijdens perioden in het leven waarin er veel verandert. Een verhuizing, scheiding, geboorte van een kind, het overlijden van een naaste of een nieuwe baan. Het zijn allemaal veranderingen die grote impact kunnen hebben op het leven. Na zo’n gebeurtenis kan het zijn dat je even niet lekker in je vel zit en kan een gevoel van eenzaamheid ontstaan. Als een gevoel van eenzaamheid langer dan een jaar voortduurt ontstaan er negatieve effecten voor de persoon die eenzaamheid ervaart.

Omdat eenzaamheid zoveel voorkomt, is in 2008 Coalitie Erbij opgericht. Op hun website staat dat op eenzaamheid een taboe rust en dat dit uit de taboesfeer moet komen. Hoe zou dit gerealiseerd kunnen worden denk je?

Er rust inderdaad een taboe op eenzaamheid. Ik ben van mening dat dit vooral komt doordat eenzaamheid als ‘ouderenprobleem’ wordt afgedaan. Ten eerste voelt 40% van de Nederlandse volwassenen zich vaak eenzaam (inclusief ouderen). Daarvan voelt 10% zich ernstig/chronisch eenzaam. Schokkende cijfers als je dit omrekent naar cijfers. Het gaat om miljoenen volwassen mensen.

Gek eigenlijk dat er een taboe op iets rust dat zo vaak voorkomt toch?

Wat vooral nodig is om het taboe te doorbreken is denk ik het verstrekken van informatie. Over wat eenzaamheid is en wat het met je doet als dit te lang duurt. Dat het bij het leven hoort als signaal en dat je actie moet ondernemen als je dit gevoel ervaart. Net als wanneer je een droge mond krijgt als je dorst hebt, of een knorrende maag als je honger hebt. Dan onderneem je toch ook actie!

Ik lever graag mijn bijdrage aan deze bekendheid, want ik heb mijzelf ook eenzaam gevoeld. Vooral toen ik op de lagere school zat. Daar kon ik er met niemand over praten, omdat ik niet wist wat het was wat ik ervaarde.

Hoewel ik het met de meeste van mijn klasgenoten wel kon vinden, was het contact altijd met vlagen. Dan trok ik een tijdje met de één op, dan weer met de ander. Soms werd ik ook wel gepest. Dat was niet goed voor mijn zelfvertrouwen en uiteindelijk ging ik met tegenzin naar school.


Jij hebt je gespecialiseerd in eenzaamheid. Hoe ben je tot deze beroepskeuze gekomen?


Toen ik op mijn 16e begon met werken in een verzorgingshuis tijdens mijn vakanties, zag ik vaak mensen op de gang zitten. Ze waren aan het roddelen over de mensen die op de gang liepen. In de eetzaal zag je mensen die geen aansluiting konden vinden.
Het leek het soort pestgedrag dat je op basisscholen ziet: ‘Jij mag niet meedoen’. Ik vond dit heel erg om te zien.

Na mijn HBO-opleiding Maatschappelijk Werk en Dienstverlening zag ik een vacature op internet van Welwonen. Deze organisatie is een samenwerkingsverband tussen de welzijnsstichting Welzijnswerk Enkhuizen en de woningcorporatie Woondiensten Enkhuizen. Deze vacature betrof het ouderenwerk, met als specifiek aandachtsgebied eenzaamheid. Ik dacht toen: ‘Dit is mijn kans om een bijdrage te leveren en leuke activiteiten te organiseren voor mensen, zodat zij een leuke oude dag hebben.’

In 2015 werd het tv-programma ‘Nooit Meer Alleen’ uitgezonden bij Omroep MAX. Een zevendelige serie over het leven van vijf eenzame mensen die bouwen aan een nieuw sociaal netwerk. In dit programma kregen mensen een kans om te leren omgaan met hun gevoelens van eenzaamheid. Mijn leidinggevende wees mij destijds op dit programma en diezelfde avond zat ik te kijken.
Jeannette Rijks, auteur van de cursus “Creatief Leven”, heeft op initiatief van Omroep MAX vijf ouderen met eenzaamheidgevoelens succesvol begeleid gedurende deze zeven delen.

Ik vond het ontzettend interessant hoe zij dat deed met die mensen en was direct verkocht. Dat wilde ik ook kunnen. De volgende dag vroeg mijn leidinggevende wat ik van de aflevering vond en of ik dat ook zou willen. Uiteraard wilde ik dat! Ik kreeg toestemming om op zoek te gaan naar een opleiding die hierbij aansloot.

Ik kwam uit bij Faktor5. Dit is een instituut wat mensen opleidt tot ‘specialist eenzaamheid’. Het is een kostbare opleiding van een jaar, maar mijn leidinggevende gaf mij de kans om die opleiding te volgen. Hier ben ik hem heel dankbaar voor. Later bleek dat die mevrouw van de tv, Jeannette Rijks, de opleiding verzorgde die ik ging volgen. Wat een feest! Nu ben ik één van de circa 40 eenzaamheidsspecialisten in Nederland.

Hoe komt het denk jij dat mensen zich eenzaam gaan voelen?

Een gebeurtenis in het leven is vaak aanleiding tot een gevoel van eenzaamheid. Je niet of onvoldoende verbonden voelen met andere mensen. Dit gevoel kan al op heel jonge leeftijd ontstaan. Het zelfvertrouwen en de eigenwaarde zijn mogelijk niet optimaal, waardoor mensen zich in allerlei bochten wringen om maar aardig gevonden te worden. Als je niet lekker in je vel zit vind je dikwijls niet de aansluiting bij mensen die bij jou passen. Wanneer je vaak teleurstelling op dit vlak ervaart kan je er uiteindelijk voor kiezen om geen sociale contacten meer aan te gaan. Dan kan er een sociaal isolement ontstaan.

Positieve psychologie is een interessegebied van je. Waarin verschilt dit met de gewone psychologie? Hoe gebruik je dit in je werk?


Positieve psychologie is een stroming binnen de psychologie. In de psychologie wordt vaak gekeken naar hoe iets allemaal zo gekomen is. Het oplossingsgerichte werken, wat voor mij nauw aansluit bij de positieve psychologie, gaat juist uit van de mogelijkheden van mensen: wat gaat er goed.
Alles wat je aandacht geeft groeit. Als iemand continu gefocust is op wat er allemaal niet goed gaat in het leven, dan is er geen ruimte in de gedachten om te denken aan wat er wel goed gaat. De focus verplaatsen van het negatieve naar het positieve is een belangrijk doel in mijn werk..

Neuropsychologie heeft ook je interesse. In hoeverre raakt dit aan jouw specialisme?

Neuropsychologie is de psychologie die zich bezighoudt met de functies van het brein en de relatie daarvan met gedrag. Het is inmiddels bekend dat eenzaamheid effect heeft op de werking van de hersenen en daarmee ook op het gedrag van mensen. De aanmaak van het hormoon oxytocine wordt verstoord wanneer mensen te lang doorlopen met gevoelens van eenzaamheid. De verstoring van de aanmaak van dit hormoon zorgt ervoor dat mensen geen plezier meer (kunnen) beleven aan het contact met andere mensen, terwijl dat nu juist is wat ze nodig hebben. Een gemeen effect dus. Verder is bekend dat eenzaamheid invloed heeft op het cognitief functioneren en het sociaal functioneren.

Er is dus wel degelijk een relatie tussen eenzaamheid en neuropsychologie. Hoe meer bekend wordt over de hersenen, hoe beter we de aanpak van eenzaamheid vorm kunnen geven.

Ongeveer twee jaar heb je bij de kindertelefoon gewerkt. Wat leeft er onder kinderen aan eenzaamheidsgevoelens?

Lastige vraag. Kinderen bellen met diverse vragen. Eenzaamheid wordt voor zover ik mij kan herinneren niet vaak als probleem benoemd (denk aan het taboe). Wel items als pesten, buiten de boot vallen, zelfdoding, depressiviteit en andere onderwerpen die ook wel aan eenzaamheid te linken zijn, worden besproken. Maar geen van de kinderen benoemt het als dusdanig. Op eenzaamheid rust tenslotte nog een taboe.

Onlangs ben je met je bedrijf ’Hersenkracht’ van start gegaan. Welke diensten bied je aan en wie kunnen gebruik maken van je diensten?

Ik ben met Hersenkracht gestart omdat ik mijn kennis over eenzaamheid graag meer wil inzetten. Hersenkracht is een coaching- en trainingspraktijk die zich dus richt op de aanpak van eenzaamheid. Naast individuele coaching bied ik twee soorten groepstrainingen aan voor particulieren.
Het voordeel van zo’n training in een groep is dat het goedkoper is voor de klant. Daarnaast kan er onder begeleiding van een gecertificeerd cursusleider (ik dus) in een veilige omgeving geoefend worden met nieuw gedrag. In het najaar start ik met een NLP Master Practitioner en in januari met een NLP Coach opleiding. Na mijn opleiding hoop ik mijn aanbod verder uit te kunnen breiden.

(Noot van de interviewer: Met NLP leer je hoe je door middel van taal en communicatie invloed krijgt op onbewuste breinprocessen. Zo kun je NLP gebruiken om je beter te leren voelen, beter te leren communiceren of betere strategieën te maken voor het werk dat je uitvoert.)

Het is op dit moment nog niet zover dat mijn diensten gedeclareerd kunnen worden bij de zorgverzekeraars. Wel kan ik bijvoorbeeld ingehuurd worden door een organisatie of gemeente om een cursus te geven. Wanneer er subsidie voor beschikbaar gesteld wordt, is het mogelijk om het cursusgeld laag te houden voor de deelnemers. Dit gebeurt nu bijvoorbeeld ook in Enkhuizen.

Naast mijn werk voor particulieren ben ik ook beschikbaar voor organisaties/bedrijven die meer over eenzaamheid willen weten. Lezingen, workshops en presentaties behoren tot de mogelijkheden. Maar als er een andere vraag is, dan is dat ook bespreekbaar.

Ik vind het heel belangrijk om kennis te delen, zodat iedereen begrijpt wat eenzaamheid is. Er is wel meer nodig dan een kop koffie of samen eten om langdurige eenzaamheid op te lossen. Jong geleerd is oud gedaan. Ik streef dus naar een preventieve aanpak.

Lezers van dit artikel die interesse hebben in het aanbod van Hersenkracht kunnen kijken op www.hersenkracht.nu

Of contact opnemen met Mariska van der Zee via 06-30945040

Jet Rood

Deel deze pagina:

WEEFF - redactie@weeff.nl - Realisatie website: HPU Internet Services